Sosyal medyada "e-Devletten kimlik doğrulama ile giriş" dönemi

Sosyal medyada yaş sınırı ve kimlik doğrulaması gibi tedbirlere ilişkin yasal düzenleme çalışmaları sürüyor. TBMM'de görüşülen; 4 Mart'ta TBMM Başkanlığına sunulan ve 15 yaş altındaki çocuklara sosyal ağ sağlayıcılar tarafından verilen hizmette sınırlamalar getirilmesini öngören kanun teklifiyle ilgili süreç işliyor. Adalet Bakanlığının yürüttüğü ve "sosyal medya platformlarına girişte e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması" öngören yasal düzenlemeyle ilgili olarak da taslak hazırlandı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, "TBMM'de 15 yaş ve üstü için sosyal medya kullanımına ilişkin düzenleme yapılması" ve "sosyal medya hesabını kullananların gerçek kişi olması" gerektiğini belirtti. Başta dezenformasyon olmak üzere siber suçların hızla arttığı sosyal medyaya yönelik yasal düzenleme taslağı hazırlandı. Düzenlemeyle sosyal medya platformlarına giriş için e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması gerekecek. İnternet kullanıcısı, uygulamalara e-Devlet tarafından üretilecek "kişiye özel anahtar" ile girebilecek. Düzenleme kapsamında Adalet Bakanlığıyla Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Siber Güvenlik Başkanlığı arasındaki görüşmelerin ardından bir taslak oluşturuldu. Kabineye sunulan taslakla 5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun"da değişiklik öngörülüyor. CNN Türk’te canlı yayında gündeme ilişkin açıklamalarda bulunan ve soruları yanıtlayan Adalet Bakanı Akın Gürlek, TBMM'de 15 yaş ve üstü için sosyal medya kullanımına ilişkin düzenleme yapılması ve sosyal medya hesabını kullananların gerçek kişi olması gerektiğine dikkati çekti. Kişilerin kendi adıyla sosyal medya hesabını kullanmak zorunda kalmayacağını ifade eden Bakan Gürlek, konuyla ilgili katalog suçların belirlenerek hesabı kullananın kimlik bilgilerinin tespit edilmesi gerektiğini söyledi. SABAH gazetesine de konuşan Akın Gürlek, "internetin sağladığı anonim ortamın dezenformasyon, dolandırıcılık, sanal bahis ve siber zorbalık gibi suçlar için zemin hazırladığını" belirterek, artık bir zorunluluk olarak gördüğü düzenlemeye ilişkin detayları anlattı. Dünyada ilk olan sosyal medya düzenlemesine göre Türkiye'den günlük erişimi 1 milyondan fazla olan YouTube, X, Instagram, TikTok gibi sosyal medya platformlarına kimlik doğrulama zorunluluğu getirilecek. İnternet kullanıcısı, hesap açarken, sosyal medya platformu tarafından e-devlet sistemine yönlendirilecek. e-Devlet, kişinin kimlik bilgilerini sosyal medya platformuna aktarmadan, sadece doğrulama yapıldığını teyit eden kişiye özel bir anahtar üretecek. Sistem kişisel verileri koruyacak biçimde tasarlandı. Kimlik bilgileri BTK bünyesinde muhafaza edilecek. Katalog suçlara konu içerikleri yayan hesapların gerçek kimlik bilgilerinin adli mercilerce talep edilmesi durumunda sosyal medya platformlarının bu bilgileri en geç 30 gün içinde verme zorunluluğu olacak. Kimlik doğrulama yükümlülüğünü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılarına yönelik kademeli ve ağır yaptırımlar öngörülüyor: Küresel cironun yüzde 3’üne kadar idari para cezası. Reklam yasağı. İnternet trafiği bant genişliğinin yüzde 50'den yüzde 90'a kadar daraltılması. Düzenleme için 9 aylık bir takvim öngörülüyor. İlk 3 ayda yönetmelik ve teknik alt yapı hazırlanacak. İkinci 3 ayda platformlar sistemlerini kuracak. Son 3 ayda ise mevcut kullanıcıların sisteme entegrasyonu tamamlanacak. Düzenlemeyle suç faillerinin tespitinin kolaylaşması ve gerçek kullanıcı için çok daha güvenli bir dijital ortamın tesis edilmesi amaçlanıyor. Bot ve sahte hesapların önüne geçilmesi, sadece gerçek kişilerin kaydolabilmesi hedefleniyor. (Mevcut durumda sahibinden.com gibi platformlarda uygulanan e-Devlet doğrulama sistemine benzer bir yapı kurulacak. Elde edilen veriler sadece cumhuriyet savcıları veya hakimler tarafından münhasıran bir suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında kullanılabilecek. Öte yandan TBMM'de görüşülen ve 15 yaş altındaki çocuklara sosyal ağ sağlayıcılar tarafından verilen hizmette sınırlamalar getirilmesini öngören kanun teklifiyle ilgili süreç işliyor. Teklif, erişim kısıtlamasının yanı sıra yaş doğrulama, çocuklara özgü hizmet tasarımı ve ebeveyn denetimi gibi başlıklarda platformlara yeni yükümlülükler getiren daha geniş bir çerçeve sunuyor. TBMM Başkanlığına 4 Mart'ta sunulan düzenlemeye göre, sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Platformların, bu yasağın uygulanması için yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri alması gerekecek. Teklifte ayrıca 15 yaşını doldurmuş çocuklar için yetişkin kullanıcı deneyiminden ayrıştırılmış hizmet sunulması ve ebeveyn ya da vasilerin çocukların çevrim içi hareketlerini izleyebilmesine, kullanım süresini yönetebilmesine ve hesap ayarlarını kontrol edebilmesine imkan verecek araçların sağlanması öngörülüyor. Teklifin gerekçesinde, çocukların dijital mecralarda zararlı içerik, siber zorbalık ve dijital bağımlılık gibi risklerle karşı karşıya kaldığına işaret edilerek, düzenlemeyle çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal gelişiminin korunmasına katkı sağlanması amaçlanıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş da 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesinde 1,5 yıldır süren çalışmaların son aşamaya geldiğini, çocukları dijital ortamda karşılaşabilecekleri risklerden korumayı amaçlayan tedbirlerin Türkiye dışında pek çok ülkede uygulandığını belirtmişti.